Η Μεγάλη Λέσχη της Καβάλας ( * του Κωνσταντίνου Π. Παπακοσμά )

Η “Μεγάλη Λέσχη”  (στην οδό Κύπρου 12, στην Καβάλα) χτίστηκε το 1909 από το σωματείο της  Φιλόπτωχου Αδελφότητας Κυριών Καβάλας (Φ.Α.Κ.Κ.), για να στεγάσει τη Λέσχη της Ελληνικής Κοινότητας Καβάλας. Εγκαινιάστηκε στις 22 Μαΐου 1910. Πίσω της είναι το κτίριο του “Παρθεναγωγείου” – σημερινό 10ο Δημοτικό Σχολείο Καβάλας και χτίστηκε έτσι ώστε στο ύψος να μην καλύπτει τη θέα του Παρθεναγωγείου από το Νότο. Η 22α  Μαΐου του 1910 ήταν μια μεγάλη ημέρα για την Καβάλα, το νεόδμητο εντυπωσιακό κτίριο της Φιλόπτωχου Αδελφότητας Κυριών , η “Μεγάλη Λέσχη”, άνοιγε τις πύλες της .. δίπλα στο Μέγαρο Τόκου και δίπλα στην εντυπωσιακή κατοικία του Καπνέμπορου Χέρτζοκ, ατενίζοντας το γαλάζιο του Αιγαίου. Την ίδια μέρα , παρά το άσχημο κλίμα της εποχής λόγω των εντάσεων του Ελληνικού Βασιλείου με την Οθωμανική Αυτοκρατορία , πραγματοποιείται και ο μεγάλος ευεργετικός χορός της Φιλοπτώχου. Τα έσοδα προορίζονταν  για την λειτουργία του Νοσοκομείου “Ευαγγελισμός”. Έχουν περάσει 112 χρόνια από τότε και το εντυπωσιακό κτίριο άνοιξε ξανά τις  πύλες του για τους πολίτες της Καβάλας και όχι μόνο. 

Από αρχιτεκτονικής απόψεως η Μεγάλη Λέσχη αποτελεί ένα από τα εξαίρετα δείγματα αυστριακού μπαρόκ στην Ευρώπη και μοναδικό στην Ελλάδα. Έχει χρώματα σε μελί και αυτοκρατορικό κόκκινο που σύμφωνα με την άποψη των ειδικών παραπέμπει σε αντίγραφο μέρους του Μεγάρου Μουσικής της Βιέννης. Στη νεοκλασική μορφή του κτιρίου παρατηρούνται αρκετά στοιχεία της αρχαιοελληνικής παράδοσης (ψευδοκίονες, κιονόκρανα, διαζώματα κ.ά.). Το ισόγειο στέγαζε κάποια χρόνια την Τράπεζα Αθηνών. Το 1919 η Ιονική Τράπεζα το ανακαινίζει και εγκαθίσταται εκεί. Από το 1944 ως το 1956 χρησιμοποιείται και ως Στρατιωτική Λέσχη. Στη συνέχεια, λειτουργεί ως Λέσχη Συγκέντρωσης Πολιτών και φιλοξενεί τις μεγάλες εκδηλώσεις της πόλης. Στην μεγάλη αίθουσα γινόντουσαν οι σημαντικότερες μουσικές παραστάσεις της πόλης , ρεσιτάλ πιάνου, προσκλήσεις για τσάι και ποικίλες φιλανθρωπικές εκδηλώσεις . Από το 1983 μέχρι το 2003 το κτίριο φιλοξένησε τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Καβάλας. Πριν δέκα χρόνια ξεκίνησε μια νέα πορεία για τον χώρο αυτό, με πρωτεργάτη τον Δήμο Καβάλας αλλά και το διαρκές ενδιαφέρον της Φιλόπτωχου Αδελφότητας Κυριών , που είναι ο ιδιοκτήτης του κτιρίου. Συντάχθηκαν μελέτες και υπεβλήθησαν στην Περιφέρεια  ώστε να ενταχθεί το έργο ανάπλασης στο χρηματοδοτικό εργαλείο του ΕΣΠΑ. Επιβράβευση του κόπου και της δουλειάς των μελετητών της τεχνικής υπηρεσίας του Δήμου Καβάλας, των εργολάβων και των εξειδικευμένων συνεργείων κατασκευής  η ένταξη του έργου σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα αλλά και η υλοποίηση όλων αυτών . Είναι γνωστό ότι η Μεγάλη Λέσχη έχει παραχωρηθεί από τη Φιλόπτωχο Αδελφότητα στο Δήμο Καβάλας  για 25 έτη. Η υλοποίηση του έργου  προσέφερε στην τοπική κοινωνία ένα κτήριο κόσμημα , για πολλαπλές χρήσεις με έμφαση ουσιαστικά στον Πολιτισμό.

 

* Ο Κωνσταντίνος Π. Παπακοσμάς καταγράφει τη νεότερη ιστορία της πόλης.Διετέλεσε Δημοτικός Σύμβουλος και Αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού.

       Photos : Stathis Harpas

 

 

Δράμα: Το Σαντιρβάν τζαμί αποκαταστάθηκε απο την Raycap και μετατράπηκε σε χώρο τέχνης

Το κτίσμα βρίσκεται στο κέντρο της Δράμας , είναι ένα παλίμψηστο της πρόσφατης ιστορίας της . Στη πρώτη του υπόσταση ήταν οθωμανικό τέμενος με τον μιναρέ να χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα . Σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή της εισόδου ανακαινίστηκε το 1806 από τον Μεχμέτ  Χαλίλ Αγά πάτερα του Μαχμούτ Πασά (του γνωστού Δράμαλη) και παρέμεινε ως τέμενος μέχρι το 1922 αναφερόμενο ως  Σαντιρβάν Τζαμί . Μετά την Μικρασιατική καταστροφή από το 1922  μέχρι το 1927 φιλοξένησε οικογένειες προσφύγων καθώς η Δράμα δέχθηκε αναλογικά το μεγαλύτερο ποσοστό προσφύγων  σε ολόκληρη την Ελλάδα . Από το 1927 έως το 1981 το κτίσμα εμφανώς αλλοιωμένο αποτέλεσε τον χώρο έκδοσης της ιστορικής τοπικής εφημερίδας «Θάρρος»,  της σημαντικότερης και μακροβιότερης εφημερίδας στην Ανατολική  Μακεδονία .Το 1983 κηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο και με την κατάπτωση της στέγης , στη πορεία, καταστράφηκε. Το 2012 αγοράστηκε από την Raycap του Δραμινού Κώστα Αποστολίδη η οποία αποκατέστησε το μνημείο ως χώρο πολιτισμού , κατεδάφισε δυο όμορες πολυκατοικίες , από τις οποίες η μεσοτοιχία της μίας είχε χτιστεί πάνω στα παράθυρα του μνημείου και ψηφιοποίησε το αρχείο της εφημερίδας «Θάρρος» με ελεύθερη πρόσβαση για όλους στον ιστότοπο του αρχείου . Οι επισκέψεις σχολικών και άλλων ομάδων καθώς και μεμονωμένων ατόμων γίνονται δωρεάν.  Η Raycap δεν σταμάτησε μόνο στην αποκατάσταση του μνημείου , προχώρησε σε μία στρατηγική συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη για να διοργανώνονται περιοδικές εκθέσεις στο Σαντιρβάν Τζαμί. Αυτήν την εποχή υπάρχει μια σπάνια έκθεση για την αυτοκρατορική Κίνα , η οποία θα διαρκέσει έως τις 31 Μαρτίου του 2024 .Πρόκειται για ένα μοναδικό ταξίδι στην «Αυτοκρατορική Κίνα - Imperial China» όπως είναι ο τίτλος της έκθεσης, που περιλαμβάνει μοναδικά αντικείμενα τέχνης μέσα από τα οποία παρουσιάζεται ο πολιτισμός της αχανούς ασιατική χώρας. Στη έκθεση αυτή επιχειρείται να δοθεί στον επισκέπτη μια ιδέα για τις βασικές αρχές, τις ιδεολογίες, τις θρησκείες και τους τρόπους σκέψης της παραδοσιακής Κίνας.

Tips : Το «Σαντιρβάν Τζαμί»  βρίσκεται στην οδό Αγαμέμνονος 4 στη Δράμα , Τηλ: 697 096 6585 . Οι εργασίες αποκατάστασης του και συντήρησης του ζωγραφικού διάκοσμου διήρκεσαν τρία ολόκληρα χρόνια, από το 2015 έως το 2018.